Iedere juf of meester kent het verschijnsel. Het lesgeven aan groep 5 verschilt dag en nacht van lesgeven aan groep 6. Het ‘kinderachtige’ is er volledig af na verloop van tijd. Dat kinderen juist rond deze leeftijd toch vaak tegen hun grenzen aanlopen, is dan ook niet toevallig want het is wel een belangrijk keerpunt-leeftijd in hun leven. Lichamelijk gezien wordt een kind rijper en voller en je ziet dat sterk in het uiterlijk terugkomen. Het gebruik van het lichaam wordt veelal ook belangrijker, mede doordat de hersenontwikkeling flink toegenomen is. Het denken wordt steeds logischer en kinderen leren steeds meer rekening houden met elkaar. 

De belangrijkste verandering
Opmerkelijk genoeg komt de buitenwereld en alles wat daar gebeurt steeds meer en soms heftiger ‘binnen’ bij kinderen van 9 jaar. Doordat het denken zich steeds meer ontwikkelt, gaat het kind ook steeds meer vragen stellen. De vragen gaan over het eigen IK, zoals ‘wie ben ik?’ maar ook vragen rondom gewoontes en de plek in het gezin en het geheel. Bovendien is er steeds meer sprake van een tijdsgevoel met betrekking tot het verleden, heden en toekomst en de plek van het kind daarin. Langzamerhand nadert het kind een bewustzijn zoals volwassenen dat kennen.

De consequentie
Met name doordat het kind schijnbaar plotseling zichzelf en de wereld zoveel meer bewust beleeft, kan het kind zichzelf heel eenzaam en angstig gaan voelen. Dit kan zich uiten in niet alleen meer naar bed durven gaan en in lichamelijke klachten. Doordat kinderen ook steeds gevoeliger worden voor hun eigen positie in de groep op alle leergebieden, leren ze zichzelf steeds beter kennen. Ze onderkennen waar ze staan en gaan zichzelf op alle gebieden vergelijken met anderen. Als het goed is, geeft dit een stevig gevoel van eigenwaarde. Dit kan tevens tot gevolg hebben dat de 9-jarige zich afzet tegen de buitenwereld en kritiek geeft op anderen en eveneens zich kritisch gaat gedragen ten opzichte van volwassenen. Omdat alles zo verandert, worden vooral de onderlinge vriendschappen op een totaal nieuwe manier aangegaan. Het gemakkelijke van eerder valt weg en persoonlijke eigenschappen en bewegingen van geven en nemen worden belangrijke voorwaarden voor vriendschap. De groepsdruk verandert aanzienlijk en op deze leeftijd is er voor het eerst ook echt sprake van pesten door buitensluiten van een groep.

Problemen van 9-jarigen
Aangezien er in betrekkelijk korte tijd veel veranderingen plaatsvinden, kunnen specifieke problemen de kop opsteken. Je zou zelfs kunnen zeggen dat deze problemen juist in deze levensfase naar voren komen. Allereerst komen mogelijke leerproblemen juist nu aan het licht. Wanneer een kind in eerdere schooljaren onvoldoende basis heeft kunnen leggen, loopt het in groep 6 vast. Door de groepsdruk kunnen kinderen bovendien deuken oplopen in hun gevoel van eigenwaarde, bijvoorbeeld door een slechtere motoriek en minder goed kunnen meekomen op fysiek gebied. Doordat de buitenwereld meer binnenkomt, kunnen kinderen angstig worden van wereld gebeurtenissen, zich verontwaardigd voelen door onrecht en zich daardoor afzetten tegen regels en volwassenen. Dit kan leiden tot verstoringen in de ouder-kind verhouding, maar ook tussen leeftijdgenoten. Bovendien kan het kind wat de indrukken van buiten niet zo goed kan verwerken, zich angstig gaan voelen. Voelt een kind zich afwijkend van anderen, dan kan eenzaamheid en geen vriendjes maken als een ernstig probleem worden ervaren. Als een kind bovendien door omstandigheden van verlies, verhuizing of echtscheiding in een andere omgeving moet aarden, kan het extra zwaar worden. Enerzijds lijkt het al een heel zelfstandig kind en anderzijds is het kind vaak maximaal kwetsbaar.

Wat hebben 9-jarigen nodig?
Allereerst hebben 9-jarigen begrip nodig van hun ouders en andere volwassenen. Opmerkelijk genoeg verloopt deze ontwikkelingsfase vaak heel onopgemerkt. Leerkrachten die ik erover heb gevraagd, herkenden deze fase vaak met verbazende instemming. Er zijn overigens leerkrachten die bewust kiezen voor groep 6 boven groep 5 omdat de kinderen zo veranderen en al zelfstandiger worden. De 9-jarigen zijn erg ontvankelijk voor bemoediging en stimulering, ze zijn ook in de kindercoach praktijk heerlijk om mee te werken. Het is prachtig om met aandacht, interesse en belangstelling het kind uit te nodigen om zijn grenzen te verkennen en hen te laten oefenen met nieuw gedrag. Ook de manier van denken is genieten door de pure antwoorden zowel in angst als in verontwaardiging. Voor ouders kan het helpen hen bewust te maken van hun aanpak. Met name gevoelige kinderen kunnen faalangst en schuldgevoelens ontwikkelen door confrontaties met straf en heftige emoties. Een ‘zachte’ doch duidelijke aanpak is vaak de aangewezen weg. Ouders zijn trouwens verbaasd als ze horen wat hun kind bezighoudt en verzuchten vaak: ‘dat wist ik niet’ of ‘jee, nooit geweten dat je er zo over denkt’. In feite heb je als kindercoach dan nog weinig toe te voegen en kun je er op vertrouwen dat het proces zich verder wel in positieve zin voltrekt. 

hartje Dit artikel is geschreven door kindercoach Tea Adema van Centrum Tea Adema in Burgum. Voor het originele artikel klik hier
hartje Dit artikel is mede ontstaan door het onderzoek wat Fokelien Vlietstra uitvoerde in opdracht van de Praktijk voor Kindercoaching in verband met haar studie Pedagogiek. 

1 Comment

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *